Tu lewą mam rączkę, a tu prawą mam, którą rysować i pisać dziś mam? O formowaniu się dominacji stronnej (lateralizacji) słów kilka.
Autor postu     09/26/2018 19:36:10    0 Komentarze
Tu lewą mam rączkę, a tu prawą mam, którą rysować i pisać dziś mam? O formowaniu się dominacji stronnej (lateralizacji) słów kilka.

Tu lewą mam rączkę, a tu prawą mam, którą rysować i pisać dziś mam?
O formowaniu się dominacji stronnej (lateralizacji) słów kilka.

Dominacja stronna kształtuje się w pierwszych trzech latach życia. Najpóźniej w wieku 13-miesięcy praworęczne dzieci dokonują wyboru ręki przy wykonywaniu gestu wskazywania palcem. Przypominam, że gest wskazywania palcem pojawia się między 8 a 9 miesiącem życia malucha. Wybór jednej ręki pozwala ukształtować się półkuli lewej, jako dominującej dla przetwarzania języka, nawet, jeśli dziecko wybierze lewą rękę jako dominującą. Im wcześniej dziecko wybierze dominującą rękę, tym wcześniej będzie mogło rozumieć mowę i samodzielnie budować zdania gramatycznie poprawne. Brak dominacji stronnej jest przyczyną kłopotów z planowaniem ruchów, także artykulacyjnych. Drodzy Rodzice, obserwujcie swoje dzieci. Obserwujcie, którą ręką wykonują czynności, do których wykonania potrzebujemy użycia tylko jednej ręki, np. podczas jedzenia, rysowania, mycia zębów. Czy posługują się tylko jedną ręką? A może raz jedną, a raz drugą? Dlaczego oburęczność jest niebezpieczna? Czy powinno się wybrać dominującą rękę za dziecko? Jak wygląda badanie lateralizacji?

Oburęczność dotyka każdej ze sfer rozwoju poznawczego dziecka. Ma negatywny wpływ na uczenie się języka i posługiwanie się nim, na kształtowanie się koncentracji i uwagi, funkcji wzrokowych, słuchowych oraz sprawności manualnych, wpływając w przyszłości również na problemy z nauką czytania i pisania. Ale do rzeczy! Dziecko oburęczne, to takie, które nie dokonało nigdy wyboru dominującej ręki. Nie mam wcale na myśli osób, na których kiedyś społecznie wymuszono oburęczność, wiążąc lewą rękę, zmuszając tym samym do posługiwania się ręką prawą. Dzieci oburęczne to dzieci: z opóźnionym rozwojem mowy, mające problem z koncentracją, ze zrozumieniem komunikatów słownych w hałasie, często są bardzo ruchliwe, nie lubią jak im się czyta, ponieważ bardzo szybko dekoncentrują się podczas słuchania tekstów. To też te dzieci, które zdecydowanie wolą obejrzeć bajkę.
Dzieci oburęczne uruchamiają prawopółkulowe strategie przetwarzania języka. Oznacza to, że preferują obraz zamiast słowa, tzn. wolą oglądać reklamy, bajki, niż słuchać mowę. Dzieci oburęczne to dzieci, które wolą słuchać dźwięki niejęzykowe, niechętnie powtarzają nowe słowa, mają problem z rozumieniem sytuacji. Brak wyboru dominującej ręki po 3 r.ż. wskazuje na zakłócony rozwój dziecka! Natychmiast należy pomóc dziecku w wyborze! W jaki sposób? Zaprowadzić dziecko do pedagoga, psychologa, terapeuty Integracji Sensorycznej lub logopedy na badanie dominacji stronnej!

Nie możemy ot tak stwierdzić , że dziecko będzie prawo- lub leworęczne. Jeżeli dziecko samo nie dokonało wyboru, potrzebuje pomocy specjalisty. W takim przypadku należy przeprowadzić badanie dominacji stronnej, mające na celu sprawdzenie, które oko, ucho, ręka oraz noga dominuje u dziecka. Badanie można przeprowadzić już u 3-latka, ponieważ dziecko w tym wieku osiąga odpowiedni poziom rozumienia instrukcji słownych, naśladownictwa i sprawności motorycznej. Badanie przeprowadza się w taki sposób, by dziecko traktowało zadania diagnostyczne jako zwykłą zabawę. Ważne jest, by na każdą część ciała wykonać co najmniej 3 próby - zabawy. Oczywiście rodzic w domu może również obserwować dziecko pod kątem dominacji stronnej ciała. Warto zwrócić uwagę na to:
którą ręką dziecko je posiłki, rysuje, koloruje; myje zęby, łapie za klamkę, otwiera drzwi; wyciąga ciastko z torebki; którą nogą rozpoczyna wchodzenie lub schodzenie ze schodów;
kopie piłkę; skacze lub stoi na jednej nodze.
Dużo trudniej w warunkach domowych zaobserwować dominację oka i ucha, ponadto u dzieci z zaburzoną komunikacją (np. u dzieci z autyzmem, alalią) spontaniczna obserwacja przez rodzica nie jest możliwa, dlatego tak istotne jest wykonanie badania dominacji stronnej u specjalisty. Mowa o wyborze ręki, a tu nagle badanie ucha, oka i nogi?
Ciało człowieka można podzielić na dwie strony: prawą i lewą. Po jednej i drugiej mamy 4 takie same narządy: ucho, oko, rękę i nogę. Żeby dowiedzieć się, która strona ciała dominuje nad drugą musimy się dowiedzieć, które narządy są bardziej aktywne po lewej i prawej stronie ciała podczas wykonywania różnych czynności. Stronność ciała to inaczej lateralizacja. Możemy wyróżnić 4 rodzaje: jednorodną prawo- lub lewostronną, skrzyżowaną i nieustaloną. Prawostronna lateralizacja jest wtedy, gdy wszystkie narządy wybrane zostały po prawej stronie, czyli mamy dominujące prawe ucho, oko, prawą rękę i nogę. Analogicznie z lewostronną, gdy wszystkie narządy wybrane zostały po lewej stronie. Skrzyżowana jest wtedy, gdy nie wszystkie narządy dominują po jednej stronie, np. mamy dominujące prawe ucho, lewe oko, prawą rękę, prawą nogę. Natomiast z nieustaloną mamy do czynienia, gdy przynajmniej jeden z narządów nie został wybrany, np. stwierdzamy dominujące prawe oko, ucho, prawą nogę i brak dominującej ręki. Która jest lepsza? Najkorzystniejszą dla rozwoju funkcji poznawczych jest lateralizacja jednorodna prawo- lub lewostronna. Dlaczego? A co jeśli dziecko ma stwierdzony wzorzec lateralizacji skrzyżowanej?

Prawidłowo rozwijający się człowiek ma dominujące oko, ucho, rękę i nogę po jednej stronie ciała – albo po prawej, albo po lewej. Oznacza to, ze jedna ze stron naszego ciała jest bardziej sprawna, bardziej precyzyjna. Lateralizacja jednorodna, to silnie ustalona dominacja oka, ucha, ręki i nogi po jednej stronie ciała. Ze względu na obowiązujące zasady czytania i pisania w naszej kulturze - kierunku od lewej do prawej strony oraz z góry na dół, lateralizacja jednorodna prawostronna jest najbardziej pożądanym wzorcem lateralizacji. Lateralizacja jednorodna lewostronna oznacza silną dominacje lewego oka, ucha, lewej ręki i nogi. Występuje dużo rzadziej w naszym kręgu kulturowym i najczęściej nie wymaga interwencji terapeutycznej. Z lateralizacją lewostronną wiąże się jeden problem – problem czysto techniczny, związany z czynnością pisania i zasłanianiem sobie ręką pisanego tekstu; ułożeniem dłoni i związaną z tym wzmożoną męczliwością całej ręki, aż do obręczy barkowej, wynikającą również z niewłaściwej pozycji ciała podczas czynności pisania czy rysowania. Do tego dochodzi posługiwanie się narzędziami przeznaczonymi dla osób praworęcznych, choć na szczęście w dzisiejszych czasach bez większych problemów możemy kupić np. nożyczki przystosowane dla osób leworęcznych. Lateralizacja skrzyżowana oznacza, że dominujące narządy (ucho, oko, ręka, noga) nie znajdują się po jednej stronie ciała. Lateralizacja skrzyżowana niestety nie ułatwia życia, a sprawia wiele problemów i jest niebezpieczna, szczególnie, gdy nie podejmuje się interwencji terapeutycznej. Dlaczego? Dzieci ze skrzyżowaną lateralizacja: mówią później; mają problemy z czytaniem i pisaniem, są zagrożone dysleksją; mają problem z linearnością - kierunkowością, planowaniem ruchowym całego ciała, z artykulacją również.


Lateralizacja może być skrzyżowana na wiele sposobów , np.:
- lewe ucho, prawe oko, prawa ręka, prawa noga
- prawe ucho prawe oko lewa ręka prawa noga
- lewe ucho lewe oko lewa ręka prawa noga
- prawe ucho lewe oko prawa ręka lewa noga
Co to oznacza? Jeśli Twoje dziecko ma stwierdzoną dominację lewego ucha, może:

  • mieć problem z odróżnianiem od siebie podobnych dźwięków mowy,
  • mieć wady wymowy (mogą wynikać z problemów słuchu fonemowego),
  • gubić sylaby,
  • mieć problemy z koncentracją,
  • z rozumieniem długich wypowiedzi,
  • bardzo często zapytane, co robiło w przedszkolu? Odpowie, że nie pamięta.

Terapia powinna obejmować ćwiczenia analizy i syntezy słuchowej, ćwiczenia pamięci sekwencyjnej słuchowej, zabawy z rymami i rytmami.

Dziecko lewooczne:

  • patrzy, analizuje w kierunku od prawej do lewej, czyli zupełnie odwrotnie od przyjętego w naszej kulturze kierunku pisania i czytania.
  • ma problem ze składaniem obrazków rozciętych na części po skosach,
  • ze wskazaniem różnic na obrazkach,
  • układaniem historyjek obrazkowych;
  • nie lubi rysować,
  • odwraca litery podczas czytania i pisania,
  • ma problem z zapamiętywaniem nazw geograficznych, nazwisk


Istotą ćwiczeń terapeutycznych są zadania trenujące analizę i syntezę wzrokową, pamięć wzrokową, relacje.

Dziecko leworęczne nie lubi zadań manualnych, co wynika z małej precyzji lewej ręki. Z leworęcznością wiąże się również wolne tempo pisania. Ale uwaga! Ćwiczenie czyni mistrza! Im więcej ćwiczeń lewej ręki, tym będzie ona bardziej precyzyjna;)

Dziecko lewonożne być może później zaczęło raczkować, wstawać, stawiać pierwsze kroki, biegać, jeździć na rowerze. Najistotniejsze jest to, że noga z rozwojem języka nie ma nic wspólnego;)

Czy jeśli dziecko ma stwierdzony wzór lateralizacji skrzyżowanej, należy przestawić ją na jednorodną ? Oczywiście, ze nie!! Nigdy nie wolno próbować przestawiać dziecka z ustalonej dominacji stronnej na inną. Z mózgiem nie wygramy, nie zmienimy asymetrii półkulowej. Możemy jedynie dzięki ćwiczeniom terapeutycznym zmienić strategie rozwiązywania zadań i przyzwyczaić mózg do takiego stanu rzeczy, ale nigdy nie wolno próbować zmieniać czegoś, co zostało już wybrane‼

 

Share This Post :

Zostaw komentarz

* Imie:
* E-mail: (Nie publikujemy)
* Komentarz:
Wpisz kod z obrazka